Абдалла Ибн Хузафа әс-Сәхми

Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын

“Әрбір мұсылман Абдалла Ибн Хузафаның басын сүюге міндетті,
ал оны істеушілердің біріншісі мен боламын”.
Омар ибн әл-Хаттаб

Біздің бұл тарихымыздың қаҺарманы Абдалла Ибн Хузафа әс-Сәхми есімді АллаҺтың Елшісінің (салла Аллаһу алейҺи уә сәллам) сахабаларының бірі боп табылады. Әрине, оған дейінгі өткен миллиондаған арабтарды айналып өткені секілді тарих оны да назарына ілмей аттап өтер ме еді, кім білсін. Алайда ұлы Ислам Абдалла Ибн Хузафа әс-Сәхмиге өз уақытында екі бірдей жер бетінің билеушісімен – парсы патшасы Хосроймен және Византия императорымен кездесуді нәсіп етті. Осы кездесулердің әрқайсысы ғасырдан ғасырға жалғасқан тарих жылнамасына еніп, адамдардың есінде мәңгі сақталған оқиғаға айналды.

Он тоғызыншы сөз

Абайдың қара сөздері – 19 сөз Естілерден естіп, білген жақсы нәрселерді ескерсе, жаман дегеннен сақтанса, сонда іске жарайды, сонда адам десе болады

Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы, жаманды таниды дағы, сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады. Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады. Әрбір естілік жеке өзі іске жарамайды. Сол естілерден естіп, білген жақсы нәрселерді ескерсе, жаман дегеннен сақтанса, сонда іске жарайды, сонда адам десе болады. Мұндай сөзді есіткенде шайқақтап, шалықтанып не салбырап, салғырттанып есітсе, не есіткен жерде қайта қайырып сұрап ұғайын деп тұшынбаса, не сол жерде сөздің расына көзі жетсе де, шыға беріп қайта қалпына кетсе, естіп-есітпей не керек? Осындай сөз танымайтұғын елге сөз айтқанша, өзіңді танитұғын шошқаны баққан жақсы деп бір хакім айтқан екен, сол секілді сөз болады.

Ат-Туфайл Ибн Амру ад-Дауси

Аса қамқор, ерекше мейірімді Аллаһтың атымен бастаймын

“О, АллаҺ, оған өзiнiң iзгi ниеттерiн жүзеге асыруы үшiн белгiлер жiбер”.
(АллаҺтың Елшiсiнiң (салла Аллаһу алейҺи уә сәллам) ат-Туфайлге арнаған дұғасынан).

Ат-Туфайл Ибн Амру ад-Дауси Ислам әлi орнамаған кезде даус тайпасының көсемi едi және ол тегi жағынан жомарттығымен әрi кеңпейiлдiлiгiмен аты шыққан арабтың белгiлi ақсүйек тұқымынан болатын…
Оның үйiнiң ошағы ешқашан да өшкен емес, кез келген адамға есiктерi ашық тұрды. Келген қонаққа дастарханы жаюлы, тамағы әрқашан әзiр едi…
Ол аштарды тойындырды, жәбiр шеккендердi тыныштандырды, жәрдем сұрағандарға қамқор қолын созды. Сонымен бiрге ат-Туфайл ақылды, көреген, мәдениеттi әрi бiлiмдi адам едi және ол сөз мәйегiн ағыта бiлетiн, сөйлегенде таңдайынан бал таматын ақын да болатын.